Krakowskie Bielany

Udając się z centrum Krakowa na Bielany, po drodze mija się Przegorzały, gdzie na wysokim wzgórzu znajduje się okazała zamkowa willa architekta i konserwatora zabytków – Adolfa Szyszko-Bohusza, zajmowana obecnie przez Instytut Badań Polonijnych UJ. Podczas II wojny światowej była to rezydencja Hansa Franka.

 

Pierwsze wzmianki na temat krakowskich Bielan sięgają XII w. i dotyczą wsi Bielany należącej do Piotra Własta i jego zięcia Jaksy. W 1254 roku obszar został podzielony przez księcia Bolesława Wstydliwego, monarcha darował te ziemie klasztorom Norbertanek i Benedyktynek.

 

Zakon Kamedułów sprowadził z Włoch do Polski marszałek wielki koronny Mikołaj Wolski i osiedlił ich na Bielanach – dobrach kasztelana wojnickiego - Sebastiana Lubomirskiego. Mikołaj Wolski był bardzo barwną, ale też tajemniczą postacią. Zajmował się magią, alchemią i astronomią, a ziemie dla Kamedułów zdobył podstępem.

 

Budowa klasztoru, kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny oraz składającego się z kilkunastu domków eremu trwała od 1603 do 1642 roku. Budową kierowali włoscy architekci: Andrea Spezza i Giovanni Seccatori. Ulokowano go na Srebrnej Górze – nazwanej tak ze względu na srebrne naczynia, którymi, według tradycji, marszałek zapłacił kasztelanowi za wzgórze. Obecnie klasztor zamieszkuje zaledwie kilku mnichów, którzy żyją według niezwykle surowej reguły i prowadzą bardzo skromne, pustelnicze życie dzieląc czas na modlitwę i pracę w milczeniu. Zwiedzanie kompleksu jest możliwe dla kobiet zaledwie 12 razy w roku głównie w najważniejsze święta kościelne.
W XIX w. w ramach austriackiej Twierdzy Kraków (zbudowanej wokół Krakowa) wzniesiono na Bielanach baterię artyleryjską - Srebrna Góra oraz fort Bielany (Krępak).

 

W latach 1898-1901 na terenie Bielan wybudowano neogotyckie zabudowania wodociągów wg projektu Romana Ingardena. Bielańskie wodociągi, które początkowo nosiły imię cesarza Franciszka Józefa, zaprojektowano tak, by pokryć zapotrzebowanie na wodę dla całego miasta na około trzydzieści lat. W latach pięćdziesiątych XX w. rozbudowano sieć wodociągową – dzięki temu mający walory zabytkowe zakład jest nadal działającym obiektem.

 

W niedalekiej odległości od klasztoru Kamedułów znajduje się Obserwatorium Astronomiczne usytuowane w Forcie Skała oraz dobrze zachowany i zadbany Fort Olszanica, w którym funkcjonuje Młodzieżowy Dom Kultury. Będąc w tej okolicy warto wybrać się do Lasu Wolskiego, który jest największym skupiskiem zieleni w Krakowie i jednocześnie jednym z ulubionym miejsc rekreacyjnych krakowian. W jego centralnej części znajduje się krakowskie ZOO, które zamieszkuje prawie 1500 zwierząt reprezentujących 260 gatunków.

 

W Lesie Wolskim zlokalizowane są również dwa kopce: Kościuszki oraz Piłsudskiego. Kopiec Kościuszki (34 m wysokości) został usypany na Wzgórzu św. Bronisławy w latach 1820-1823 częściowo z ziemi przywiezionej z pól bitewnych Powstania Kościuszkowskiego. Ze szczytu kopca roztacza się przepiękna panorama Krakowa i okolic. Poniżej znajduje się neogotycka kaplica bł. Bronisławy oraz okazały Fort Kościuszko. Kopiec Piłsudskiego to najmłodszy i zarazem największy z czterech krakowskich kopców.

 

W granice administracyjne miasta Krakowa Bielany zostały włączone w 1941 r., obecnie należą do Dzielnicy VII Zwierzyniec. Bielany wchodzą też w skład Tyniecko – Bielańskiego Parku Krajobrazowego, który składa się z rezerwatów: Bielańskie Skałki, Panieńskie Skały, Skałki Przegorzalskie. Z rezerwatem Skały Panieńskie wiąże się ciekawa legenda opowiadająca o zaklętych w nie Siostrach Norbertankach, które uciekając przed najazdem hordy tatarskiej z pobliskiego Salwatora schroniły się w Lesie Wolskim. Siostry modliły się o ratunek przed zhańbieniem i zamieniły się w skały.

 

Na terenie parku krajobrazowego znajduje się również Ośrodek Sportu i Rekreacji Kolna, którego częścią jest Tor Kajakarstwa Górskiego zbudowany na rzece Wiśle. Korzystający z oferty Ośrodka podziwiają wspaniałe widoki na klasztor Kamedułów i pobliski Tyniec.